"Em biết điều đó không tốt, em không muốn làm vậy. Nhưng mỗi khi căng thẳng quá, em lại cảm thấy cần phải ăn. Nhiều. Rất nhiều. Và sau đó em không chịu được cảm giác tội lỗi, phải đi nôn hết ra."
H — 17 tuổi, học sinh lớp 11. Em tự tìm đến gặp tôi sau nhiều đêm lên mạng tìm kiếm câu trả lời cho điều đang xảy ra với mình. Em kể rằng mình không thể nói với bố mẹ vì sợ bị la mắng, sợ họ thất vọng, sợ họ không hiểu.
Và rồi em nói câu khiến tôi nhớ mãi: "Em biết mình không ổn. Nhưng em không biết làm sao để dừng lại."
Đây không phải câu chuyện về một cô gái "yếu đuối" hay "thiếu kỷ luật". Đây là câu chuyện về một người trẻ đang đối mặt với những áp lực mà em không có đủ công cụ để xử lý — và cơ thể em đang kêu cứu theo một cách đau đớn.
Điều gì đang thực sự xảy ra với H?
Hành vi của H là một dạng rối loạn ăn uống — cụ thể là ăn vô độ (binge eating) kèm theo hành vi bù trừ. Điều này có nghĩa là:
- Ăn vô độ: Ăn một lượng thức ăn lớn hơn bình thường trong một khoảng thời gian ngắn, kèm theo cảm giác mất kiểm soát.
- Hành vi bù trừ: Sau khi ăn, H cảm thấy tội lỗi, xấu hổ và tìm cách "trả lại" thức ăn bằng cách tự gây nôn.
Vì sao H không thể dừng lại?
Thứ nhất, về mặt sinh học: Khi cơ thể bị thiếu chất do nôn nhiều lần, não bộ sẽ tăng tín hiệu thèm ăn để bù đắp. Đây là một phản ứng sinh tồn tự nhiên — cơ thể đang cố gắng bảo vệ H. Nhưng chính phản ứng này lại tạo ra một vòng xoáy: càng nôn nhiều, càng thèm ăn, càng ăn nhiều, lại càng nôn.
Thứ hai, về mặt tâm lý: Hành vi ăn uống của H trở thành một cách đối phó với cảm xúc khó chịu. Khi căng thẳng về học hành, lo lắng về tương lai, hoặc cảm thấy không được bố mẹ thấu hiểu, H chọn ăn — bởi vì trong khoảnh khắc đó, thức ăn là thứ duy nhất có thể cho em cảm giác kiểm soát (dù chỉ là ảo).
Thứ ba, về mặt xã hội: H giấu điều này với bố mẹ vì sợ bị la mắng. Sự thiếu kết nối an toàn với gia đình khiến H phải đối mặt với vấn đề một mình — và khiến vấn đề trở nên nặng nề hơn.
Điều H cần nhất lúc này
Sau khi nghe H chia sẻ, tôi nhận thấy em cần ba điều:
1. Một người lắng nghe mà không phán xét
H đã mang gánh nặng này một mình suốt 6 tháng. Em cần một không gian an toàn để kể ra — nơi em sẽ không bị bảo là "hư" hay "yếu đuối", mà được nhìn nhận là một người đang gặp khó khăn và đang cố gắng tìm cách vượt qua.
2. Sự hỗ trợ chuyên môn
Đây không phải vấn đề mà H có thể tự giải quyết bằng "cố gắng hơn". Em cần một chuyên gia tâm lý để cùng em hiểu rõ nguyên nhân và xây dựng một kế hoạch điều trị phù hợp. Trong một số trường hợp, có thể cần thêm sự tư vấn của bác sĩ dinh dưỡng.
3. Cảm giác kiểm soát và kết nối với cơ thể
Hành vi ăn vô độ và tự gây nôn là cách H đang cố gắng kiểm soát một điều gì đó — nhưng nó đang kiểm soát ngược lại em. H cần học những cách khác để đối phó với căng thẳng, và dần dần tái kết nối với cơ thể của mình theo một cách lành mạnh hơn.
4. Sự thấu hiểu từ gia đình
Khi H sẵn sàng, cha mẹ cần được hướng dẫn để có thể hỗ trợ em đúng cách — không bằng lời la mắng hay phán xét, mà bằng sự đồng hành và kiên nhẫn. Việc này cần có thời gian.
Điều tôi muốn nói với H — và với những người trẻ đang gặp tình cảnh tương tự
Bạn không hư. Bạn đang đau.
Cơ thể bạn đang gửi tín hiệu. Nó không có lỗi, và bạn cũng vậy. Việc bạn tự tìm đến sự giúp đỡ — dù là qua internet, qua bạn bè, hay qua một chuyên gia — đã cho thấy một điều: bạn muốn thay đổi. Và đó là điều quan trọng nhất.
Bạn không đơn độc. Rất nhiều người trẻ khác cũng đang ở một vị trí giống bạn. Và họ đã tìm thấy lối ra — với sự giúp đỡ của những người hiểu và không phán xét.
Hãy cho mình một cơ hội để được giúp đỡ. Điều đó không phải là thất bại. Đó là dũng cảm.
Nếu bạn đang trải qua điều tương tự
❤️ Dành cho bạn3 điều bạn có thể làm ngay hôm nay:
-
1
Tìm một người bạn tin tưởng để kể
Đừng kể hết nếu bạn chưa sẵn sàng. Chỉ cần nói: "Mình đang gặp một chuyện liên quan đến ăn uống và mình lo lắng." Bước này có thể rất khó, nhưng việc có một người biết sẽ giúp bạn bớt cô đơn.
-
2
Liên hệ với chuyên gia tâm lý
Đây không phải chuyện bạn phải tự mình giải quyết. Bạn có thể tìm một chuyên gia tâm lý gần nơi bạn sống, hoặc tìm đến các đường dây nóng hỗ trợ tâm lý miễn phí. Bạn xứng đáng được giúp đỡ.
-
3
Viết ra cảm xúc thay vì hành động
Khi cơn thèm ăn trỗi dậy, hãy thử viết ra những gì bạn đang cảm thấy thay vì ăn. Chỉ cần vài dòng: "Mình đang căng thẳng vì..." Việc này giúp bạn tách bạch giữa cảm xúc và hành vi, và có thể làm giảm cơn bùng nổ.